اپیدمی های گسترده کلرا در سال های 1800 و اوایل 1900 اتفاق افتاده است ویبریو وبای کلاسیک در اوایل 1960 شیوع پیدا کرد در حالیکه بیوتیپ التور در سال 1905 کشف شد و در اواخر 1960 شیوع پیدا کرد و موجب بیماری همه گیر در آسیا، خاورمیانه و آفریقا گردید. کلرا در هندوستان، آسیای جنوب شرقی و افغانستان به صورت آندمیک در آمده است. از این مراکز، بیماری بوسیله راههای دریایی – تجاری و مهاجرت به نقاط دیگر منتقل می شود. انتقال بیماری به وسیله افرادی صورت می گیرد که در مرحله اول بیماری هستند و یا اصولا به شکل خفیف بیماری مبتلا می باشند. تماس فرد به فرد و یا آب و غذای آلوده و بالاخره مگس آخرین مرحله انتقال را انجام می دهد. کنترل بیماری بستگی تام به آموزش و بهبود شرایط بهداشتی دارد. مخصوصا مسایل بهداشتی در رابطه با آب و غذا در درجه اول اهمیت قرار دارند. افراد بیمار را باید از دیگران مجزا نمود، مدفوع آنان باید کاملا ضد عفونی شود و موارد تماس آنان مورد پیگیری قرار گیرد. واکسیناسیون پی در پی به وسیله سوسپانسیون میکروبی غلیظ باکتری، DNA نوترکیب باکتریایی و عصاره لیپوپلی ساکاریدی باکتری موجب حفاظت کوتاه مدت و محدود (معمولا 6 ماه) می گردد. ایمونیزاسیون در موارد مسافرت به کشورها و مناطق آندمیک جهت حفاظت کوتاه مدت توصیه می شود هر چند که مصرف واکسن وبا تحت شرایط خاص و با اجازه مراجع ذیصلاح صورت می گیرد. نظر به اهمیت بیماری وبا در این مقاله جنبه های ایمونوبیولوژی بیماری شامل بیولوژی باکتری مولد وبا، اساس مولکولی و خصوصیات آنتی ژنیک توکسین، مکانیسم عمل سم، پاتوژنز، ایمونیزاسیون و واکسنهای ضد وبا بحث می گردد.

1بیماری وبا توسط سویه­های بیماری­زای باکتری­ ویبریو کلرا ایجاد شده و همچنان به عنوان یکی از مشکلات و تهدیدات بزرگ بهداشت جهانی به حساب می­آید. این بیماری عمدتا با مصرف آب آلوده، سبزیجات و غذای آلوده مانند غذاهای دریایی در افرادی که در شرایط بهداشتی نامناسب زندگی می­کنند و یا افرادی که به مناطق اندمیک این بیماری سفر می­کنند را درگیر می­کند. بررسی­های میدانی در مناطق اندمیک وبا نشان داده که نسل­های جدیدتر واکسن­های خوراکی علیه این بیماری ایمن و موثر بوده و هنگام استفاده در اپیدمی­ها، نقش محفاظتی آنها به اثبات رسیده است. در مناطق در معرض خطر، همگام با سایر اقدامات پیشگیرانه از جمله بهبود کیفیت آب و ارتقای بهداشت عمومی، واکسن­های وبا باید در دسترس باشند تا از بروز بیشتر این بیماری و مرگ و میر ناشی از آن جلوگیری شود. با این حال، علیرغم در دسترس بودن این واکسن­ها برای بیش از دو دهه، استفاده از آنها هنوز بهینه نشده است. اگرچه در حال حاضر محدودیت­هایی در واکسن­های خوراکی موجود علیه وبا وجود دارد، اما داده­های اخیر نشان می­دهد که این واکسن­ها، بی­خطر بوده و امکان استفاده از آنها حتی در شرایط دشوار نیز وجود دارد و قادر به ارائه حفاظت در شرایط مختلف می­باشند. با توجه به تهدیدات آینده در ارتباط با بیماری وبا و از آنجا که اثربخشی و کارایی واکسن­های خوراکی وبا به اثبات رسیده و تلاش برای ساختن واکسن­های جدیدتر در حال انجام است، کنترل بیماری وبا در مناطق اندمیک و نیز اپیدمی­های وبا با واکسن های خوراکی امکانپذیر است.

افزایش موارد اسهال و مثبت بودن چند مورد کشت ویبریوکلره در تیر ماه 1377 در منطقه اردستان نشانگر اپید می وبا بود . قرار داشتن این منطقه بر سر راه اصلی جنوب شرق ایران به پایتخت اهمیت مسئله را بیشتر نمود . این مطالعه اپیدمیولوژیک با هدف بررسی وضعیت بهداشتی منطقه و مطالعه بیماران و ناقلین بی علامت ، دو بعد را شامل می شد :1- بررسی وضعیت بهداشتی منطقه 2- مطالعه بیماران و کشف ناقلین و درمان آنها .  به کلیه کارکنان بهداشتی درمانی منطقه آموزشهای لازم در مورد پذیرش و درمان بیماران اسهالی و نمونه گیری و کشت مدفوع داده شد . همچنین برای بررسی وضعیت آبهای منطقه تیمهای سیار اعزام گردید . امکانات تشخیصی  ودرمانی لازم شامل محیط کشت و انتقال ، آنتی سرم ، پودر ORS  ، سرم تزریقی ، ووسایل متعلقه تأمین شد. از کلیه بیماران اسهالی و اطرافیان آنها کشت مدفوع تهیه و اطلاعات لازم ثبت گردید . آب دو قنات در منطقه موغار اردستان به ویبریوکلره آلوده بود . کانون اولیه اپیدمی روستای موغار بود که بر سر راه جاده اصلی قرار دارد . آب لوله کشی این روستا دو روز قبل از شروع اپیدمی قطع شده بود و مردم به ناچار از آب قنات آلوده مصرف نموده بودند . از مجموع 933 کشت مدفوع در محیط TCBS 106 مورد (11%) مثبت شد که 50 مورد اوگاوا و 56 مورد ناگ ( 53.2 % ) بود . جنس مذکر غالب بود (54.7 % )بیشتر موارد مثبت مربوط به افاغنه ساکن در منطقه بود . (63.2 % ) محدوده سنی از 8 ماه تا 90 سال متغیر بود و میانگین 23 سال بود . کلیه بیماران به نحو صحیحی درمان شدند و مرگ و میر صفر بود . اپیدمی تا اوایل شهریور 1377 کنترل گردید. در این مطالعه مشخص شد که تنها دو روز بعد از قطع آب آشامیدنی سالم در منطقه موغار وبا گسترش یافته و باعث اپیدمی در منطقه گردیده است . بیماری به علت مسافرت محلی روستائیان و بویژه افاغنه که برای کار به نقاط مختلف سفر می کنند به سرعت گسترش یافته است . ضمن اینکه استراحت مسافران جاده ای در کنار قنات جاری در منطقه ، خود به انتقال بیماری کمک کرده است . اقدامات سریع و به موقع و درمان صحیح بیماران و اقدامات بهداشتی باعث کنترل اپیدمی گردید و موردی از مرگ و میری مشاهده نگردید

«وبا» یکی از مهم ترین بیماری های شایع در ایران دوره قاجار بود که به صورت اپیدمی های متعدد بروز می کرد و تلفات زیادی به بار می آورد. برخی از سیاحان که در آن دوره به ایران آمده بودند، به ویژه سیاحان پزشک، جنبه های گوناگون این بیماری اعم از شیوع، درمان، قرنطینه و نحوه مواجهه حکومت و مردم با آن را بررسی کردند که حاصل این مطالعه از حیث تاریخ پزشکی جالب توجه است.

عمده ترین عامل موثر مرگ و میر ناگهانی در ایران عصر ناصری (1313-1264 ﻫ.ﻕ/1896-1848 م) شیوع مکرر بیماری های واگیر از جمله بیماری بومی شده وبا بود. این امر ناشی از عقب ماندگی اقتصادی، فقدان ابتدایی ترین امکانات بهداشتی و به خصوص فقدان هرگونه برنامه برای بهداشت عمومی بود. گسترش بیماری وبا حداکثر تلفات را در مناطق آلوده به دنبال می آورد. از این رو، علت اصلی کاهش جمعیت، ناکافی بودن عرضه مواد غذایی در موارد حاد چون قحطی که به طور مزمن درآمده بود، احتکار گندم، نتیجه اش سوء تغذیه، گسترش بیماری های واگیر و کمبود امکان ایجاد اشتغال که به صورت مهاجرت در این دوره درآمد. تمامی عوامل ذکر شده به نوبه خود بر جمعیت تاثیر منفی داشت و مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را به همراه می آورد. هدف اصلی این پژوهش بررسی تاثیر اجتماعی و اقتصادی بیماری بومی شده وبا در زندگی روزمره ایرانیان است و علل و عوامل آن را مورد مطالعه قرار می دهد. پرسش اصلی مقاله حاضر به قرار زیر است: شیوع مکرر وبا در نیمه دوم قرن نوزدهم چه تاثیری بر اقتصاد و مناسبات حاکم بر بازار در عصری ناصری داشته است؟ این مقاله برای پاسخ به این پرسش و تاثیر آن در زندگی ایرانیان آن عصر از روش توصیفی- تحلیلی بهره گرفته است.

سابقه و هدف: بیماری وبا تا به حال پاندمی های متعدد ایجاد کرده و به علت مرگ و میر قابل توجه همواره سبب نگرانی بین المللی از دیدگاه بهداشت عمومی شده است. در ایران نیز از چهل سال قبل سابقه ثبت شده بروز مداوم با اپیدمی های پراکنده وجود دارد. این مطالعه به بررسی آخرین اپیدمی بیماری وبا در کشور که در سال 1384 رخ داد می پردازد.روش کار: این مطالعه به صورت توصیفی مقطعی بر روی کل مبتلایان به بیماری وبا در طی سال 1384 در کشور انجام شد. از کلیه موارد مشکوک به بیماری وبا نمونه سواپ رکتال تهیه و از نظر ویبریوکلرا کشت داده شده و سروتایپ آن ها تعیین گردید. داده های کلیه مواردی که به تایید آزمایشگاه رسیده در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفته است.یافته ها: از تعداد 354000 نمونه ارسالی به آزمایشگاه های مراکز بهداشت شهرستان های کشور 1133 مورد قطعی ابتلا به ویبریو کلرای التوربا سروگروپ O1 تایید شد. بیماری در محدوده 26 دانشگاه علوم پزشکی کشور (از 41 دانشگاه) گزارش شد، 80% مبتلایان ساکن مناطق شهری و 20% ساکن مناطق روستایی بودند. میزان ابتلا بین زن و مرد تفاوت معنی داری نداشت. اکثر مبتلایان در گروه سنی 39-15 سال (60%) قرار داشتند. 98% میکروارگانسیم های جدا شده سروتایپ اینابا و تنها 2% سروتایپ اوگاوا بودند. تعداد 12 نفر از مبتلایان فوت نمودند و میزان کشندگی بیماری برابر با 1.06 درصد بود.نتیجه گیری: به رغم پیشرفت های مناسب بهداشتی کشور، به دلایل مختلف از جمله همجواری با کشورهای با اندمیسیتی بالای بیماری، عدم دسترسی کامل به آب آشامیدنی سالم در برخی مناطق روستایی کشور، عدم رعایت نکات بهداشتی فردی و نبود سیستم های دفع و تصفیه فاضلاب همچنین بیماری و با یک اولویت بهداشتی کشور محسوب می شود و باید برنامه های آمادگی با اپیدمی های احتمالی آن مورد حمایت قرار گیرند.

سابقه و هدف: وبا از بیماری های عفونی واگیرداری است که در طول تاریخ مشکلات زیادی را برای جوامع انسانی به وجود آورده است و هنوز ریشه کن نشده و شاهد بروز همه گیری هایی از این بیماری در مناطق مختلف جهان و در کشورمان هستیم. هدف از این مطالعه تعیین ویژگی های تشخیصی و درمانی وبا از منظر حکمای طب ایرانی است. مواد و روش ها: این تحقیق یک مطالعه ی مروری کتابخانه ای است که با بررسی متون و مقالات تاریخی طب ایرانی و طب رایج و همچنین بانک های اطلاعاتی همچون جهاد دانشگاهی SID Noormags, , Iran medex, Irandoc, Google Scholar, PubMed, صورت گرفته است. یافته ها و نتیجه گیری: طب ایرانی که از پشتوانه غنی و منابع مکتوب به جا مانده از حکیمان بزرگی چون علی بن ربن طبری، محمدبن زکریای رازی، علی بن عباس اهوازی، ابوعلی سینا، جرجانی، عقیلی علوی شیرازی و غیره برخوردار است، علت پیدایی "تب وبایی" را "تب هایی که از تباهی آب و هوا پدید می آیند"، بیان می کند. براساس نظرات حکمای طب ایرانی"تب وبایی" از تغییر و دگرگونی بد در حالت هوا و آب و آمیخته شدن بخارهای بد از درون زمین با هوا و ایجاد "هوای وبایی"به وجود می آمد. علت به وجود آمدن هوای وبایی را عدم جابه جایی هوا در میان درختان و گورستان ها، وجود برکه های راکد و باتلاق های متعفن، ماندن کشتگان بی کفن و متعفن شدن آنها در پی جنگ ها و خونریزی ها و جنازه های بیماران وبایی، و تغییر مزاج فصول سال ذکر کرده اند. تب وبایی مورد اشاره حکمای ایرانی فراتر از بیماری وبایی بوده که ما امروزه می شناسیم و شامل چند بیماری واگیر از جمله وبا، طاعون، آبله و سرخک بوده است.

مقدمه: وبا یک بیماری است که با اسهال ملایم تا شدید همراه بوده و در صورت عدم تشخیص به موقع مرگ و میر زیادی را در پی دارد. عامل وبا ویبریوکلره نام دارد. با توجه به این که بیماری وبا در مناطقی از آسیا از جمله کشور ایران به صورت بومی وجود دارد و گاهی به صورت اپیدمی ظاهر می شود؛ لذا، هدف این مقاله تحلیلی بر آخرین اپیدمی وبا در ایران است. مواد و روش کار: در این مقاله مروری، ضمن بررسی بیماری وبا به تحلیل اپیدمی آن در تابستان 1384 پرداخته و همچنین عوامل موثر بر گسترش آن مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته و روش هایی برای پیشگیری و کنترل آن ارایه شده است. بررسی ها نشان داد، از تمام بیماران مبتلا به وبا، آزمایشات مربوط به کشت باکتریولوژیک و تعیین تیپ باکتری انجام گردیده است. همچنین وضعیت بیماری در ایران و سایر کشور های جهان طی 10 سال گذشته بررسی و مقایسه شده است. نتایج: یافته های موجود موید آن است که درتابستان 1384 بیماری وبا به صورت اپیدمی در کشور ظاهر شد. 1150 نفر را مبتلا و 11 نفر را به کام مرگ کشید و باعث نگرانی میلیون ها انسان گردید. با درخواست مسولین بهداشتی کشور از مصرف سبزیجات جلو گیری به عمل آمد و متعاقب آن میلیون ها ریال خسارت به اقتصاد کشور وارد شد. بحث: نتایج بررسی ها حاکی از آن است که هر چند اقدامات مسولین بهداشت و درمان نگرانی زیادی را به دنبال داشت و در مواردی باعث ضرر و زیان اقتصادی گردید؛ ولی با این حال، وجود سیستم هوشمند وزارت بهداشت و شبکه های بهداشتی آن توانست با وجود روند رو به تزاید بیماری طی چند هفته، به موقع فاز اول اپیدمی را کنترل نماید تا از بروز تلفات جانی گسترده جلوگیری گردد.